Hauptmenü öffnen

Wikipedia β

1rightarrow.png Dissen Artikkel stoant in dät Wikipedia-Review.
Ruste
Eudicella gralli
Eudicella gralli uut Zentroal-Afrikoa, hier in n Zoo
Systematik
Uurklasse: Hexapoda
Klasse: Insekte (Insecta)
Unnerklasse: Pterygota
Uuroardenge: Neoptera
Oardenge: Ruste (Coleoptera)
Beskrieuwen fon LINNAEUS, 1758

Do Ruste (Coleoptera, dt. Käfer) sunt ne Oardnenge fon do Insekte. In ju Biologie sunt bit däälich sowät 350.000 Oarde bekoand, deerfon rakt dät sowät 8.000 in Middel-Europa. In Middeleuropa is ju Rustefauna so goud bekoand, dät ne Äntdäkkenge fon ne näie middeleuropäiske Oard uunwoarskienelk is. Ju Wietenskup fon do Ruste, n Deelgebiet fon ju Biologie, hat Koleopterologie. Ju Entomologie, dät biologiske Deelgebiet fon aal do Insekte, befoated sik ook mäd do Ruste. Al in ju Midde fon dät 19. Jierhunnert häd C. G. CALWER ne Touhoopefoatenge fon juns Themoa unner dän Noome "Die Naturgeschichte der Käfer Europas" skrieuwen un Alfred Russel Wallace sammelde in ju Malaiiske Inselgruppe (däälich:Indonesien) Ruste fon ju Familie Cerambycidae. Leeter, 1895 bit 1899 häd L. GANGELBAUER sien "Käfer Mitteleuropas" in tjo Beende skrieuwen, man sunner Bielden. 1908 bit 1916 koom "Fauna Germanica - Die Käfer des deutschen Reiches" fon EDMUND REITTER hääruut, ne Oarbaid, ju uk däälich noch bie fuul Wietenskuppere as seriös un nit feroalerd jält.

Inhooldsferteeknis

MäärkmoaleBearbeiten

 
N dooden Titanus giganteus in ne Sammelenge

Do Ruste sunt in n Fergliek mäd uur Insekte relativ eenhaidelk in 't Uutsjoon. As aal Insekte hääbe jo n Chitin-Buutenskelett, wät normoal bie Ruste besunners häd is, bloot bie n poor Uutnoamen, as do Cantharidae (düütsk:Weichkäfer) un do Malachiidae (Düütsk:Zipfelkäfer), is düt Buutenskelett wook. Ju Grööte is variabel: So sunt do bee grootste Ruste, Titanus giganteus (düütsk:Riesenbockkäfer) un Dynastes hercules (düütsk:Herkuleskäfer) uut Suudamerikoa, mäd, allebee, 17 cm, fuul gratter as do Ruste, do wie normoal so in Middeleuropa kanne. Uunwoarskienelk litje Oarde rakt dät toun Biespiel bie do Tiliidae (düütsk: Zwergkäfer) mäd ne Loangte fon 0,25 bit 1,3 mm. Uut disse Familie rakt dät moor as 100 Oarde uk in Europa[1]

As Biespiel foar do Ruste kon me hier
Loricera pilicornis (düütsk:Schwarzer Krummhornkäfer) sjo:
 
Bielde 1: Bupperkaante
 
Bielde 2: Unnerkaante Bielde 6: Unnerkaante
fon dät Bääterdeel
(Abdomen),gjuchts deelwiese
kolorierd
gräin:Bääterhufte
1,2,…6: Abdominalsternite
Dät eerste Abdominalsternit
is bloot siedelk tou sjon
Bielde 3: Siedelke Ansicht
Bielde 4: Taastere
Bielde 7: Faanderbeen fon dät
Montje
buppe: juu Unnerkaante
deerunner: siedelk fon binne gesäin
gjuchts: Eende fon juu Skiene
mäd Putsslits
Mitte:1.-3. Tarselid mäd Hafthiere
links:4.dät lääste Tarselid (Klauelid)
Bielde 5: Frontoalansicht
Bielde 8: Middelbrust-Unnerkaante, skroad gesäin,
Kopie gjuchts deelwiese kolorierd
bruunelk jeel: deelsloain Deel fon do Juukedäkken
gräin: Epimer fon juu Middelbrust
jeel: siedelke Begränsenge fon juu Middelhufthööle
rood: Midde fon dät Been, Middelhufte, Stiltering, Deel fon dän Stilte
Bielde 9: Muulereewen (Reitter)
links: Buppekeeuwe
gjuchts: Unnerkeeuwe
Bielde 10: Muulereewen (Reitter)
links: Buppelippe
gjuchts: Keeuwe, Tunge, Lippentaaster
Bielde 11: Moade (uut Reitter, Fauna Germanica)

Die ThoraxBearbeiten

Die Thorax (Brustousnit) is n bitje uurs apbaud as bie uur Insekte. So sunt do tjo Segmente (Prothorax, Mesothorax un Metathorax an juu Bupperkaante ferwoaksen, an juu Unnerkaante innerdoat nit, man deer sunt Ferlaangerengen fon do Segmente, wiertruch dät n bitje ferbiesterjend uutsjucht.

 
Hier, bie disse Moairust-Oard Melolontha melolontha, düütsk: Feldmaikäfer, sjucht me goud dän Unnerskeed twiske do Elytren un do Bääterjuuken.

Do maaste Ruste hääbe two Poore fon Juuken: Do Elytren un do normoale Juuken. Fuul uur Insekte hääbe uk Faander- un Bääterjuuken, man bie do Ruste (bie uur Insekte bloot as Uutnoame) sunt wäide do Faanderjuuken nit moor as Juuken, sunnern as Skuts foar do gjuchte Juuken bruukt. N Fergliek mäd juu Ieme, juu nit tou do Ruste, sunnern tou do Hymenoptera (düütsk:Hautflügler) heert : Iemen hääbe innerdoat uk two Poore fon Juuken, man bie juu Ieme sunt do Faanderjuuken uk kloor un sogoar fuul gratter un wichtiger, do Bääterjuuken fon ne Ieme sunt deerjuun gans littik.

FaawenBearbeiten

 
Sagra buqueti, toun Biespiel in Malaysia tou fienden

. Do Faawen fon Ruste sunt fon Oard tou Oard unnerskeedelk. Oafte rakt dät in ne Oard sogoar een typiske Faawe, un ieuwenske disse Faawe noch n poor Varianten. Sukke Varianten naamt me Aberratione, un gnauer uum dät fon ne Foarmaberration (aberratio sculpturae) tou unnerskeeden, "aberratio coloris". Ne Aberration, juu wiet is, hat Albinismus (mongs is dät uk Leuzismus af Leukismus, man nit bie Ruste), ne roode hat Rufinismus un ne swotte Melanismus. N Diert häd sunne Aberration, wan et tou fuul af tou min Pigmente häd.

WällenBearbeiten

Oankelde ÄtterwieseBearbeiten

  1. Fauna Europaea

LiteratuurBearbeiten

  • Karl Wilhelm Harde, František Severa: Der Kosmos Käferführer KOSMOSnaturführer ISBN-13: 978-3-440-10617-4 ISBN-10: 3-440-10617-9
  • Edmund Reitter: Fauna Germanica Die Käfer des deutschen Reiches ap CD (Digitale Bibliotäike) ISBN 3-89853-534-7